सोमवार, ४ मार्च, २०१९

हिंदू कोण – ६३

मागील भागातून पुढे –
१६. मृत्यू नंतरचे जीवन –
७७. माझी आई १९९० मध्ये दिवंगत झाली. त्या नंतर कांही महिन्यानंतर ती एकदा माझ्या स्वप्नात आली व म्हणाली, "अशोक मी येथे सुखरुप आहे परंतु एक अडचण आहे किं, येथे मला जेवणात मीठ मिळत नाही. तर तू मला मीठ दे." असें स्वप्न पडल्यावर मला जाग आली व ते स्वप्न मी चांगले आठवू शकलो. त्यानंतर मला झोप आली नाही. जागेपणी विचार करीत होतो किं, आता ह्या मृत आईस मीठ कसें द्यावयाचे? ह्या विषयाचा माझा अभ्यास बर्यापैकी असल्यामुळे माझ्या लक्षात आलें किं, जर मृतात्म्यास कांहीं द्यावयाचे असेल तर ते घराच्या खिडकीबाहेरील पट्टीवर ठेवावयाचे असते. कारण, भुते खिडकीच्या बारीवर बसून घरात डोकावून बघत असतात. ती सहसा घरात शिरत नाहीत. हे लक्षात आल्यावर दिवस उजाडण्याची वाट पहात तसांच पडून राहीलो. दिवस उजाडल्यावर मी प्रथम एक चमचा मीठ घेऊन स्वयंपाकघराची खिडकी उघडली, तो काय पहातो, खिडकीच्या बरोबर समोर असलेल्या एका मातीच्या ढिगार्यावर एक मोठा कावळा जणूकाय माझी वाट पहात बसल्या सारखा तयार होता. मी खिडकीच्या बाहेरील पट्टीवर मीठ ठेवतांच तो कावळा झपकन तेथे आला व ते मीठ चोंचेत घेऊन उडून गेला. त्यानंतर दररोज मी मीठ तेथे ठेवत होतो पण ते मीठ घेण्यासाठी कोणी कावळा आला नाही. त्यानंतर मी मीठ ठेवणे बंद केले. ह्याचा अर्थ एकदांच मीठ देण्यांने तिची गरज भागली होती, ह्याचा अर्थ हे मीठ मांगणे माझी मीठ देण्याची दानत पहाण्यासाठी होते. अशारितीने आपले पूर्वज आपली परीक्षा पहात असतात. त्यानंतर कोणी मला सांगितले किं, कावळा मीठ बिलकूल खात नाही म्हणून श्राद्धाच्या पिंडात मीठ जास्त असेल तर त्या पिंडाला कावळा शिवत नाही. म्हणून श्राद्धाच्या जेवणात मीठ घालू नये.
क्रमशः पुढे चालू –
मनुस्मृती आठवा भाग पुढे चालू ६१ -७०
एकदा ताकीद दिली कीं, त्याने दुसर्याच्या बायकोशी बोलावयाचे नाही तरी तो बोलण्याचा प्रयत्न करतांना आढळला तर त्याला एक सुवर्ण एवढा दंड करावा. ३६१
हा नियम कलाकार, कलावंतीण वर्गातील सोकांना लागू होत नाही, कारण तेथे तसेंच जीवन असते. तसेंच जेथे बायकांचे राज्य आहे तेथेसुद्धा हा नियम लागू होत नाही. ३६२
असें असले तरी त्यांतील कोणी माणूस गुपचुप अशा बायकांशी लगट करण्याचा प्रयत्न करीत असेल तिच्या इच्छेविरुद्ध तर तो शिक्षेस पात्र ठरतो. तसेंच स्त्री दासी, संन्यासिनी, ह्यांच्या संमतीशिवाय प्रयत्न करील तर तो त्या स्त्रिच्या तक्रारीनंतर दंडास पात्र ठरतो. ३६३
जो इसम कुमारिकेस तिच्या इच्छे विरुद्ध बळजबरी करतो त्यास देहदंडाची शिक्षा आहे. परंतु, जर ती कुमारिका राजी असेल तर तो शिक्षेस पात्र ठरत नाही. जर ते दोघेही एकाच जातीचे असतील. ३६४
जर कुमारिका तिच्या वरच्या जातीच्या पुरूषाशी प्रयत्न करत असेल तर त्या पुरूषास कांहीं दोष लागत नाही. परंतु, जर खालच्या जातीच्या पुरूषांवर प्रयत्न करत असेल तर तिच्या घरच्यानी तिला नजरकैदेत ठेवावे. ३६५
खालच्या जातीचा पुरूष जर वरच्या जातीच्या बाईशी प्रेम करत असेल तर त्याला देहदंडाची शिक्षा आहे. पण तो त्याच्या बरोबरीच्या जातीच्या मुलीशी प्रेम करत असेल तर त्याला तिच्याशी लग्न करावे लागेल. अर्थात् मुलीच्या घरच्या लोकांच्या परवानगीने. ३६६
जर कोणा पुरूषानी मुलीवर बलात्कार करून तिला नासवले तर त्याच्या हाताची दोन बोटे ताबडतोब छाटून टाकावीत. त्याशिवाय सहाशे पना दंड लावावा. ३६७
जो पुरूष मुलीच्या मर्जीने तिला नासवतो त्याला समाजात शिस्त रहावी अशा गोष्टी होऊ नयेत, म्हणून दोनशे पना दंड करावा पण त्याची दोन बोटे छाटली जाणार नाहीत. ३६८
एक कुमारिका दुसर्या कुमारिकेस समलिंगी करण्यास भाग पाडेल तर तिला त्या दुसर्या मुलीच्या लग्नाचा खर्च द्यावा लागेल व दोनशे पना दंड होईल. त्याशिवाय असें पुन्हा होऊ नये म्हणून तिच्या गुह्य भागावर दहा छड्या माराव्यात. समलिंगी संबंध करणार्या पुरूषांस देहदंड द्यावा. ३६९
जर मोठ्या बाईने लहान मुलीशी समलिंग केले तर मात्र तिचे मुंडम करावे त्याशिवाय तिच्या हाताची दोन बोटे छाटावीत आणि तिची गांवातून धिंड काढावी. ३७०
क्रमशः पुढे चालू -
पुढील पोस्ट पासून मनुस्मृतीचा अभ्यास इतर गप्पा अशाच चालू रहातील.
माझा संपर्क ईमेलashokkothare@gmail.com

आपली मते मला ह्या ईमेलवर पाठवून हा ब्लॉग अधिक चांगला करण्यास मदत करावी.  

शुक्रवार, १ फेब्रुवारी, २०१९

हिंदू कोण – ६२

मागील भागातून पुढे –
१६. मृत्यू नंतर चे जीवन –
७६. प्रत्येक माणसाचा जीवनाच्या अखेर मृत्यू येणे क्रमप्राप्त असते. हिंदू परंपरेनुसार मेल्यानंतर ते शरीर अग्निसंस्कार करून नष्ट करायाचे असते. असे करण्या मागील कारण समजून घेऊ या. मृत्यूनंतर त्याचा आत्मा शरीराबाहेर त्या शरीराभोवती घुटमळत असतो. असे समजतात किं, एका सुक्ष्म तंतूनी त्याचा लिंगदेह त्याच्या उरस्थीस पकडून रहातो. जर तो देह जाळून टाकला तर तो बंध संपुष्टात येऊन तो आत्मा त्या देहाच्या बंधनातून मुक्त होतो. परंतु जर तो देह तसांच कुजत ठेवला तर तो देह पूर्णपणे कुजून नष्ट होईस्तोवर तो आत्मा व त्याचा लिंगदेह तसांच तेथे तडफडत रहातो. कुजल्या नंतर सुद्धा जोपर्यंत त्याची उरस्थी शाबूत आहे तोवर तो आत्मा त्या ठिकाणी तडफडत रहातो. त्यामुळे त्या प्रेतात्म्याचा उद्धार होत नाही. म्हणून हिंदूंत मृत्यूनंतर देहास अग्निसंस्कार करणे आवश्यक समजले जाते. जारण मारण विद्येत मृताची उरस्थी वापरून त्यात अडकलेला प्रेतात्मा पकडून त्याला गुलाम करण्याची पद्धत आहे. म्हणून जितक्या लवकर मृत देह नष्ट करता येईल तितक्या लवकर तो जाळून नष्ट करावयाचा असतो.
हिंदू मान्यतेनुसार माणूस मेल्यावर त्याचा प्रेतयोनीत प्रवेश होत असतो. म्हणजे मेल्या बरोबर त्याचा आत्मा लिंगदेहासह प्रेतात रुपांतरीत होतो. देह नुकताच सोडलेला असल्यामुळे तो आत्मा संभ्रामावस्थेत असतो. त्याच्या भोवती आघीच मेलेल्या माणसांची भूतं जमा होतात व त्याचे मुल्यमापन करू लागतात. हे असें होते जसें विद्यापीठात नव्याने जाणार्या विद्यार्थ्याचे मुल्यमापन जुने विद्यार्थी करतात. मला म्हणावयाचे किं, ती जुनी भूतं त्या नवीन प्रेताचे मानव योनीतील स्थान अजमावण्याचा प्रयत्न करतात. हे सर्व मृत्यूनंतर दहा दिवसानंतर सुरु होत असते. म्हणजे मृत्यूनंतर ताबडतोबचे दहा दिवस तो मजेत असतो. ह्या दहा दिवसांत तो संभ्रमावस्थेतून बाहेर आलेला असतो. जेव्हां अशी चाचपणी सुरु होते तेव्हां त्या मृतात्म्याची खरी परीक्षा सुरु होत असते. हल्ली आपण जे रॅगिंग म्हणतो तो जाच त्या नवीन प्रेताचा सुरु होतो. हा काळ त्या भूतासाठी नवीन व मोठा त्रासदायक असतो. ज्या मृतात्म्याचे पृथ्वीवरील आप्त त्याला त्याच्या मृत्यूनंतर आठवून त्याला प्रेमांने आणि सन्मानपूर्वकपणे अर्ध्य देतात त्या मृतात्म्याचा जाच होत नाही पण ज्याचे आप्त त्याला विसरतात अशा मृतात्म्याचा फार जाच होतो. त्यामुळे तो मृतात्मा आपल्या पृथ्वीवरील आप्तांस शाप देतो. अशा शापामुळे त्या आप्तांना अनेकप्रकारचे त्रास भोगावे लागतात. ते कुटुंब अनेक प्रकारच्या अडचणीत पडते कारण, मेलेला माणूस म्हणजे त्याचे प्रेत फार शक्तिमान असते असें समजले जाते. त्यात जर तो मृत माणूस असंतुष्ट आत्मा असेल तर त्याचा शाप विशेष त्रासदायक असतो. हे सर्व टाळण्यासाठी हिंदूंच्या शास्त्रात मृतात्म्याचे श्राद्ध चांगल्या रितीने सन्मानपूर्वक असे करावे असें सांगितले आहे. मग तो मृत इसम जीवंतपणी कितीही मामुली असो. कांहीं हिंदू त्याची शांति करतात व ते योग्य असते. त्या मृत इसमाकडे त्याच्या जीवंतपणी आप्त मंडळींनी दुर्लक्ष केले असेल तर, ती व्यक्ति मेल्यावर मात्र असें दुर्लक्ष करणे कुटुंबास हानिकरक ठरू शकते. हिंदूंनी शक्यतर कोणाचाही कधीही अवमान करू नये. अशारितीने, जेव्हा मृत व्यक्ति त्याला सन्मानपूर्वक वागणूक मिळाल्याने संतुष्ट होते तेव्हां ती आप्तांस आशिर्वाद देते, तो आशिर्वाद त्या आप्तांस त्यांच्या दैनंदिन जीवनात महत्वपूर्ण असतो. ह्यासाठी हिंदूंमध्ये मृतांचे श्राद्ध करणे आवश्यक समजले जाते. मृत व्यक्ति केव्हा मेली त्या दिनांकानुसार श्राद्ध करणे चांगले पण ते शक्य नसेल तर पितृपक्षात न विसरता श्राद्ध करावे. जस जसे काळ सरकतो व मृत व्यक्तिचे पिशाच्च बनते तसें कदाचित श्राद्ध न करतां फक्त शिधा अथवा पिंडदान करून आपला आदर व्यक्त केला तरी ते पुरेसे असते. कारण आता तो मृतात्मा जुना झालेला असतो, त्याला इतर पिशाच्च सतावू शकत नाहीत. त्यातसुद्धा जर ती व्यक्ति सात्त्विक होती असे असेल तर त्याच्या पिशाच्चास विशेष अधिकार प्राप्त झालेले असण्याची शक्यता असते. जसा काळ सरकतो तसें त्या पिशाच्चास आप्तांची गरज उरत नाही व बहुतेक वेळा असे पिशाच्च त्या कुटुंबास विसरून जाते. कांहींवेळा त्याचा पुनर्जन्म होत असतो, असें झाले किं, त्याचे श्राद्ध करणे अथवा पिंडदान करणे निरर्थक असते. कांहीं वेळा मृतात्मा एकाद्याच्या स्वप्नात येऊन कांहीं मामुली इच्छा सांगतो, तसें झाले तर मात्र ती इच्छा त्वरीत पूर्ण करावी. येथे आप्त म्हणजे केवळ नातेवाईक असे नाही तर त्या व्यक्तिचे मित्रसुद्धा समजावेत. येथे माझे कांहीं अनुभव नमुद करतो त्यामुळे हा विषय समजणे अधिक सोपे होईल.
क्रमशः पुढे चालू –
मनुस्मृती आठवा भाग पुढे चालू -
हल्ला करणार्यावर प्रतिहल्ला करणे हा दोष नाही. मग ते सर्वांसमक्ष असो अथवा खाजगीत असो, तो क्षत्रियत्व समजावे. ३५१
जे पुरूष परस्त्रीशी लगट करतांत त्यांना राजा प्रथम भिती वाटेल अशी शिक्षा करील व तरी त्याच्यात सुधार झाला नाही तर त्या पुरूषाला बहिष्कृत केले जाईल. ३५२
व्यभिचारामुळें वर्ण व्यवस्था बिघडते. वर्णसंकर होतो, त्यातून पापबुद्धी, बेजबाबदारपणा वाढतो. त्यामुळें सर्वनाश होतो ३५३
जो माणूस एकादा व्यभिचार करतांना पकडला गेला आहे व आता पुन्हा दुसर्यांदा बाईशी लगट करतांना पकडला गेला तर अशा माणसाला खालच्या अमर्समण इतका दंड करावा. ३५४
पण जो माणूस कोणत्याही व्यभिचाराचा उद्देश न ठेवता परस्त्रीशी कांहीं योग्य कारणासाठी बोलेल तो निर्दोषी समजला जाईल. ३५५
जर कोणी पुरूष तीर्थक्षेत्री, गांवाबाहेर, नदीच्या तटावर, जंगलात, अशा जागी परस्त्रीशी बोलण्याचा प्रयत्न करील तर त्याला व्यभिचाराचा (समग्रहण) प्रयत्न केला म्हणून आरोपाखाली शिक्षा होऊ शकते. ३५६
परस्त्रीला भेटवस्तु देण्याचा प्रयत्न करणे, तिला स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करणे, तिच्या भोवती पिंगा घालणे, तिच्या अलंकाराची स्तुती करणे, तिच्या शय्येजवळ जाण्याचा प्रयत्न करणे, ही सगळी समग्रहण केल्याची लक्षणं समजावीत. ३५७
परस्त्रीच्या खाजगी भागांना तिच्या संमतीशिवाय स्पर्श करणे अथवा तिला आपल्या अंगास स्पर्श करण्यास सांगणे अशा सर्व गोष्टी समग्रहण दोषात येतात. ३५८
समग्रहणाचा आरोप असलेला इसम देहदेडास पात्र होतो. त्यासाठी चारही वर्णांच्या स्त्रियांस फार जपून ठेवावे लागते. ३५९
वैद्य, कवी, वेदाचा अभ्यास करणारा, चित्रकार, सोनार, कासार हे लोक कामा निमित्ताने परस्त्रीशी बोलू शकतात. ३६०

क्रमशः पुढे चालू -
पुढील पोस्ट पासून मनुस्मृतीचा अभ्यास इतर गप्पा अशाच चालू रहातील.
माझा संपर्क ईमेलashokkothare@gmail.com

आपली मते मला ह्या ईमेलवर पाठवून हा ब्लॉग अधिक चांगला करण्यास मदत करावी.   

रविवार, ३० डिसेंबर, २०१८

हिंदू कोण – ६१

मागील भागातून पुढे –
१६. मृत्यू नंतर चे जीवन –

७५. माणसाला त्याचा मृत्यू काळ समीप आल्याचे समजू शकते. साधारणपणे पन्नाशी नंतर त्याने आपल्या मृत्यूची व्यवस्था करणे श्रेयस्कर असते. मृत्यूच्या अवस्थेची व्यवस्था म्हणजे काय ते पहावे लागेल. माणसाला बहुधा कांहीं कांहीं व्यसन अथवा वाईट सवयी असतात. त्या सर्व व्यसनांचा वाईट सवयींचा त्याने पूर्णपणे त्याग करावयाचा असतो. असे करण्याचे कारण, मृत्यूनंतर त्याला देह रहात नाही ही सर्व व्यसने वाईट सवयी ह्या देहाच्या माध्मानेच होत असतात, ते पहाता मृत्यूनंतर देह नष्ट झाल्यामुळे त्या सर्व गोष्टी त्याच्या प्रेतात्म्यास फार पिडा देऊ लागतात. मेल्यानंतरसुद्धा त्या वासना त्याच्या आत्म्याला सोडत नाहीत. कारण, हि सर्व लिंगदेहात नोंदलेली असतात. जीव देह दोन्ही नसतात लिंगदेह त्या वासनांची आत्म्याला सतत आठवण करून देत रहातो. देह नसल्यामुळे वासनांचे उपशमनसुद्धा होऊ शकत नाही त्या वासना त्या प्रेतात्म्यास नरक यातना भोगावयास लावतात. मृत्येनंतर पुढील जन्म केव्हा मिळेल त्याची शाश्वती नसते. त्यामुळे अशा यातनामय अवस्थेत तो प्रेतात्मा त्या नरक यातना भोगत अनेक वर्षे तडफडत रहातो. हे टाळण्यासाठी माणसांने जीवनाच्या अंतकाळी तरी निदान निर्व्यसनी असणे त्याच्या मृत्यू नंतरच्या आयुष्यासाठी आवश्यक असते. दैहिक व्यसनांत, दारु, वीडी सिगरेट, गांजा, अफु, तंबाखू, सुपारी, जुगार खेळणे, वेश्यागमन अथवा संभोगाचे व्यसन इत्यादि येतात. अशा व्यसनांमुळे ते पुरुष अशुद्ध ठरतात. स्त्रीस ही दैहिक व्यसने बहुधा नसतात. ह्यांबाबत त्या बहुधा शुद्ध असतात. मानसिक व्यसनांत मात्र पुरुषांपेक्षा स्त्री जास्त अडकलेली असल्याचे आढळून येते. मानसिक व्यसने अशी, सतत काळजी करीत रहाणे, दुःखी रहाणे, संशय घेत रहाणे, काल्पनिक चिंतेत रमणे, रडणे, भांडखोरपणा, मत्सर करणे, जर स्त्री ह्या मानसिक व्यसनातून मुक्त झालेली नसेल तर त्या स्त्रीचे मृत्यूनंतरचे जीवन नरकासमान असेल. पुरुषाला ही मानसिक व्यसनेसुद्धा सतावत असतात. वस्तुतः जीवनाच्या सुरुवातीपासूनच माणसांने कोणत्याही व्यसनांत स्वताला गुंतवून ठेवू नये. हे साध्य होण्यासाठी वयाच्या चाळीशीपासूनच स्वताची व्यसनमुक्ति करण्यास सुरुवात करावी. ज्यांना असें कोणतेही व्यसन नाही असें लोक मृत्यूनंतर शांत आरामशीर राहू शकतात. त्यांचे मृत्यूनंतरचे जीवन सुखकर रहाते. भावनाविवश होणारी माणसे व्यसनात सांपडतात.
छंद व्यसन ह्यातील फरक समजून घ्यावा लागेल. छंद माणसाला त्याचा काळ मजेत घालवण्यास मदत करतात. त्यांचा नाद मात्र नसावा. छंदात अनेक चांगल्या गोष्टी येतात. वाचन, लिखाण करणे, विविध खेळ खेळणे, प्रवास करणे, कांहीं वस्तु जमवणे असें विविध छंद माणूस आपल्या जीवनात वाढवतो. तेसुद्धा जर नाद झाले तर तेसुद्धा मृत्यूनंतर त्रासदायक ठरू शकतात. थोडक्यात सांगावयाचे म्हणजे, माणसांनी आपल्या सर्व सवयी मर्यादीत अवस्थेत ठेवाव्यात. कारण, अशा अवस्थेत अडकलेल्या माणसाच्या प्रेतात्म्यास कोणीही मदत करू शकत नाही. ध्यान-जप करण्याचा छंद मात्र ह्याला अपवाद आहे.
क्रमशः पुढे चालू -
मनुस्मृती आठवा भाग पुढे चालू -
प्रवास करणार्या द्विजाने जर भूक लागली म्हणून शेजारच्या शेतातून ऊसाचे कांड किंवा कंदमुळं काढून घेतली तर ती चोरी समजली जाणार नाही. परंतु. शूद्राने तसे केले तर ती चोरी समजावी. ३४१
जर कोणी बांधलेला घोडा (जनावरं) सोडला अथवा सुटा घोडा (जनावरं) बांधला तसेंच गुलामाबाबत केले तर तो चोरीचा गुन्हा ठरतो. ३४२
जो राजा नियमांनुसार चोरांना शिक्षा करेल त्याची ख्याती सर्वत्र पसरेल व मरणानंतर त्याची वाहवा होईल. ३४३
ज्या राजाला इंद्राचे स्थान मिळवावयाचे आहे तो कधीही हिसा करणार्यास क्षमा करणार नाही. ३४४
हिंसा करणारा चोरापेक्षा, बदनामी करणार्यापेक्षा, दुसर्याला काठी मारून इजा करणार्यापेक्षा, जास्त मोठा गुन्हेगार समजला जातो. ३४५
जो राजा हिंसा करणार्याला माफ करतो, त्याचा लवकर नाश होतो आणि तो सर्वांच्या द्वेषास पात्र होतो. ३४६
राजाने मैत्रीसाठी, पैशासाठी, हिंसा (अत्याचार) करणार्याला क्षमा करून सोडून देऊ नये. कारण तो गुन्हा समजला जातो. ३४७
जेव्हां द्विजावर, त्याच्या जातीवर हिंसक आपत्ती कोसळते, त्याच्या कामात हिंसक विघ्न आणले जाते तेव्हां, त्याने त्याच्या जातीच्या संरक्षणासाठी शस्त्र हाती घ्यावयाचे असते. तो गुन्हा होत नाही. ३४८
स्वसंरक्षणार्थ, बायकामुलांच्या संरक्षणार्थ, ब्राह्मणाच्या संरक्षणार्थ, जर शस्त्र हाती घेतले तर त्यात पाप नाही. तो क्षत्रिय समजला जाईल, जरी शूद्र असला तरी. ३४९
खून करण्याच्या उद्देशाने जर कोणीही जसें शिक्षक, मुलगा (पुत्र), वृद्ध किंवा वेदशास्त्रसंपन्न ब्राह्मण, अंगावर आले तर त्याचा वध करणे हिंसा समजली जाणार नाही. ती अहिंसाच समजावी. कारण त्यात अत्याचार होत नाही. ३५०
क्रमशः चालू
पुढील पोस्ट पासून मनुस्मृतीचा अभ्यास इतर गप्पा अशाच चालू रहातील.
माझा संपर्क ईमेलashokkothare@gmail.com

आपली मते मला ह्या ईमेलवर पाठवून हा ब्लॉग अधिक चांगला करण्यास मदत करावी.